दुष्काळाची झळ

आभाळाच्या अथांग पोकळीत
शेतकऱ्याची नजर खिळून राहिली,
काळ्या मेघांच्या चाहुलीसाठी
आसवांची सर अंतरी दाटून आली!

धरतीच्या कुशीत बीज पेरताना
घामाने भिजली होती माती,
पण नभाने फिरविली पाठ,
कोरडीच राहिली तिची छाती!

उगवलेले कोवळे अंकुर
तप्त उन्हात करपून गेले,
डोळ्यात जपलेले हिरवे स्वप्न
वाऱ्याच्या झोतासवे विरून गेले!

तलावांच्या तळाशी पडल्या भेगा,
विहिरींचे आटले ओलेपण,
नद्यांच्या पात्रात उरली केवळ
दाहक उन्हाची धगधगती रेघ!

थेंबभर पाण्यासाठी व्याकूळ
पक्ष्यांची आकाशी भरारी,
चारा-पाण्याविना गोठ्यात
हंबरते मुक्या जीवांची वारी!

घरातील धान्याच्या कोठारात
हळूहळू दाटत गेली पोकळी,
कर्जाच्या सावलीखाली दबली
शेतकऱ्याच्या हातातील स्वप्नांची पालखी!

डोक्यावर कर्जाचा डोंगर,
डोळ्यांत भविष्याची चिंता,
तरी ओठांवर आशेचा किरण—
हीच त्याच्या जगण्याची शक्ती अनंता!

दुष्काळाने जाळली माती,
पण माणसाची उमेद नाही जळली,
धरतीवरील मायची नाळ
शेतकऱ्याच्या मनातून कधीच नाही तुटली!

एक दिवस पुन्हा काळे मेघ
नभाच्या कुशीत जमून येतील,
तप्त धरतीच्या कपाळावर
थेंबांचे चंदन लावून जातील!

भेगाळलेल्या मातीच्या ओठांवर
पावसाचे मोती हसतील,
कोमेजलेल्या शिवाराच्या अंगणी
हिरव्या स्वप्नांच्या पालव्या फुटतील!

शेतकऱ्याच्या कष्टाच्या हातात
पुन्हा नांगराची धार चमकेल,
आणि त्याच्या सुरकुतलेल्या चेहऱ्यावर
आनंदाची पहाट अलगद उमलेल!

— प्रा. धनंजय पन्हाळकर, मो.+91 94233 03768, नेरले ता.करमाळा